Türkçe
Yukarı Mezopotamya’nın bir ucuna çocukken gitmiştim. Babam bizi gri Vosvos’a doldurup dayımlara, Şanlıurfa’ya götürmüştü. Dayım öğretmendi, mecburi hizmetteydi.
Önceki yaz dayımlar yazlığa gelmişti. Arabaları nefti yeşil bir Renault Toros’tu sanırım; plakası 63’tü, Şanlıurfa’nın. Yengem anlatmıştı: trafikte bir tartışma çıkmış, diğer sürücü dayım için “Kürt işte, ne olacak” demiş. Plakadan. 63 oradan aklımda kalmış.
Yolda Adana’da durup bir kebapçıda şalgam içmiştik. Tadı değişikti. Yine yolda Hatay’da mozaik müzesine gitmiştik. Müzeden kartpostallar almıştım: mozaikten İsalar, Meryemler. İstanbul’a dönünce sanat öğretmenim Ms. Seddon’a göstermiştim. Kartpostalları benden almıştı. Keşke vermeseydim. Bir daha geri alamadım, soramadım bile. Ms. Seddon’dan çekiniyordum, çünkü iyi resim çizemiyordum. O sene sanat notuma 10 üzerinden 6 vermişti. Ortaokul ve lise boyunca tek 6’m.
Dayım çiğ köfte yapmıştı bize. Balıklıgöl’e, Harran Ovası’na gitmiştik. Benden birkaç yaş büyük bir çocuk Balıklıgöl’deki balıklar hakkında bir hikâye anlatmıştı. Harran Ovası’nda ufak çocuklar bize sikke satmıştı; yağmur yağınca topraktan çıkıyormuş. Saçları kısacık tıraşlıydı.
Heybetli, Gılgamış’ın coğrafyası. Mezopotamya.
MEZOPOTAMYA
Dicle ile Fırat arasındaki toprağın eski adı. Yunanca mesopotamia (khōra), “iki nehir arasındaki ülke”; mesos (“orta”) + potamos (“nehir”). Potamos, belki de “hızla akan su”; kök Proto-Hint-Avrupaca *pet- (“koşmak, uçmak”).
Potamos hipopotamda da var: hippopotamos, “nehir atı”; hippos (“at”) + potamos. Daha eski bir ifade olan “nehrin atı”ndan düzensiz biçimde türemiş.
Sultanahmet Meydanı için hâlâ kullandığımız “Hipodrom”daki hippos da aynı “at”: hippodromos, hippos + dromos (“koşu, yarış yolu”), yani at yarışı alanı.
Kaynak
Online Etymology Dictionary (Mesopotamia, potamo-, hippopotamus, hippodrome)
Türkçe
Harita: Mezopotamya haritası, yaklaşık 1910, askerî ve Osmanlı coğrafyası eğitimi için hazırlanmış Osmanlı Türkçesi harita. Osmanlı Harp Akademisi. Kaynak: Wikimedia Commons (özgün kayıt: raremaps.com). Kamu malı. Kırmızı alan Mezopotamya’yı yaklaşık olarak gösterir; işaretleme tarafımdan yapılmıştır.
English
Map: Ca. 1910 Ottoman Turkish map of Mesopotamia, for instruction in military and Ottoman geography. Ottoman War Academy. Source: Wikimedia Commons (original record: raremaps.com). Public domain. The red area approximately marks Mesopotamia; the marking was added by me.
Türkçe: Görsel: Matrakçı Nasuh tarafından yapılmış Sultanahmet Meydanı’na ait bir Osmanlı minyatürü, 1536. Kaynak: Wikimedia Commons.
English: Image: An Ottoman miniature of Sultanahmet Square by Matrakçı Nasuh, 1536. Source: Wikimedia Commons.
English
I went to one end of Upper Mesopotamia as a child. My dad packed us into the grey Vosvos [VW Beetle] and drove us to my uncle and his family in Şanlıurfa. My uncle was a teacher, on compulsory assignment.
The summer before, my uncle, aunt and cousins had come to visit us at the summer house. Their car was a petrol-green Renault Toros, the Turkish-built Renault 12, I think; its plate number was 63, Şanlıurfa’s. My aunt told us, in traffic, during an argument, the other driver had said of my uncle, “He’s a Kurd, what do you expect.” Because of the plate. That’s where I remember 63 from.
On the way, we stopped in Adana and drank şalgam at a kebab place. It tasted strange. Still on the road, in Hatay, we visited the mosaic museum. I bought postcards from the museum: Jesuses and Marys in mosaic. Back in Istanbul, I showed them to my art teacher, Ms. Seddon. She took the postcards from me. I wish I hadn’t given them. I never got them back; I never even asked. I was wary of Ms. Seddon because I couldn’t draw well. That year she gave me a 6 out of 10 in art, the only 6 I got in middle school and high school.
My uncle made çiğ köfte for us, and we went to Balıklıgöl and to the Harran Plain. A boy a few years older than me told a story about the fish in Balıklıgöl. On the Harran Plain, small children sold us coins; they said the coins came out of the ground when it rained. Their hair was shaved very short.
Majestic, the land of Gilgamesh. Mesopotamia.
MESOPOTAMIA
The ancient name of the land between the Tigris and the Euphrates. Greek mesopotamia (khōra), “country between two rivers”; mesos (“middle”) + potamos (“river”). Potamos is perhaps “rushing water”; the root is Proto-Indo-European *pet- (“to rush, to fly”).
Potamos is also in “hippopotamus”: hippopotamos, “river horse”; hippos (“horse”) + potamos. Formed irregularly from an older expression, “horse of the river.”
The hippos in “Hippodrome,” which we still use for Sultanahmet Square, is the same “horse”: hippodromos, hippos + dromos (“course, race”), that is, a place for horse racing.
Source
Online Etymology Dictionary (Mesopotamia, potamo-, hippopotamus, hippodrome)
1988 Atatürk Barajı yapımında gittim. Harran suyunda emeğim var .
Bende çocukken gap gezisiyle gitmiştim, Urfa ile ilgili hatırladığım; üstümde kısa şort olduğundan babamla sokakta yürüyemeyişimizdir malesef.. Antep öyle değildi ama daha gelişmiş ve moderndi.